Metode ispitivanja mineralnih sirovina

Ciljevi ovog kursa su sticanje znanja o osnovnim instrumentalnim metodama kojima se može izvršiti kvalitativna i kvantitativna determinacija minerala ili stijena koje čine mineralnu sirovinu (rudu), ovladavanje osnovnim principima rada uređaja koji se koriste za ovakva ispitivanja kao i pravilna interpretacija i prikaz dobijenih podataka.

Sticanje znanja neophodnih za kvalitetno prikupljanje različitih tipova uzoraka na terenu, bezbedan transport do laboratorije, pripremu reprezentativnih srednjih proba, brzi pregled binokularnom lupom i pripremu materijala za dalje ispitivanje; Studenti stiču neophodna znanja za planiranje redosleda i primenu odgovarajućih instrumentalnih metoda za kvalitativnu i kvantitativnu karakterizaciju shodno tipu uzorka i postavljenom cilju ispitivanja mineralne sirovine; Osposobljenost studenata za analiziranje dobijenih podataka kao i interpretaciju rezultata izvedenih istraživanja.

Definisanje pojma mineralna sirovina. Značaja terenskog rada. Vrste uzoraka i modeli uzorkovanja. Osnove laboratorijskog rada: priprema, klasifikacija i čuvanje uzoraka. Metode separacije minerala, obrada podataka i grafički prikaz rezultata. Fizičko-mehaničke i analitičke metode ispitivanja minerala i stena. Određivanje boje, gustine i tvrdoće minerala. Metode bojenja i metoda katjonske izmene. Metode optičke polarizacione mikroskopije (za propuštenu i odbijenu svetlost). Termičke metode karakterizacije mineralnih sirovina. Spektroskopske instrumentalne metode (Raman i Infracrvena spektroskopija). Rendgenske metode (Rendgenska difrakcija i Rendgenska fluorescencija). Metode elektronske mikroskopije (Skenirajuća elektronska mikroskopija i Transmisiona elektronska mikroskopija). Spektrohemijske metode određivanja kvalitativnog i kvantitativnog sastava. Prednosti i mane analitičkih metoda i kriterijumi odabira odgovarajućih metoda. Akreditacija laboratorije.

1. Rudolf A. Tomanec, 2000., Metode ispitivanja mineralnih sirovina u pripremu mineralnih sirovina, Rudarsko-geološki fakultet Univerziteta u Beogradu, Katedra za pripremu mineralnih sirovina.

2. Suzana Erić, 2020., Primenjena mineralogija, Univerzitet u Beogradu - Rudarsko-geološki fakultet

3. Vesna Matović, Violeta Gajić, Nebojša Vasić, 2019., Metode ispitivanja sedimentnih stena, Univerzitet u Beogradu - Rudarsko-geološki fakultet, 310 str

4. Smith, M. R. & Colhs, L. (eds) 2001., Aggregates: Sand, gravel and crushed rock aggregates for construction purposes. Geological Society, London, Engineering Geology Special Publications, 17.

5. Settle, F.A. (ed): 1997: Handbook of Instrumental Techniques for Analytical Chemistry. Prentice Hall PTR, 994 pp.

Dva kolokvijuma i usmeno polaganje ispita.

Teorijska nastava: predavanja uz Power Point prezentacije svake nastavne jedinice.
Praktična nastava: interaktivna ispitivanja minerala uz upotrebu mineraloških i hemijskih instrumenata i agenasa, računske vežbe uz grafički prikaz rezultata i analizu podataka.