Urbanistička kompozicija

Cilj izučavanja predmeta je razvijanje znanja i vještina za bavljenje problematikom oblikovanja urbanističke kompozicije. Predmet se bavi osnovnim principima komponovanja arhitektonske i urbanističke strukture sa aspekta oblikovanja forme i obrazaca upotrebe otvorenih gradskih prostora. Studenti se upoznaju sa osnovnim elementima prostorne strukture grada i najvažnijim faktorima koji utiču na njen vizuelni identitet, čitljivost i integralnu vrijednost u odnosu na lokalni kontekst i grad u cjelini.

Ishodi izučavanja predmeta su sljedeća stečena znanja: 1) Mapiranje i analiza elemenata urbanističke strukture, kao što su prostorne cjeline, prostorni obrasci, prostorne dominante; 2) Mapiranje i analiza dominantnih obrazaca upotrebe otvorenih gradskih prostora; 3) Mapiranje i analiza osnovnih karakteristika urbanističke kompozicije, kao što su (a)simetrija, harmonija, ritam, ravnoteža i boja; 4) Definisanje koncepta oblikovanja urbane kompozicije na osnovu prostornih analiza i prepoznavanja njihove međusobne relacije; 5) Oblikovanje urbanističke kompozicije kroz trodimenzionaln varijantno modelovanje; 6) Grafičko prikazivanje prijedloga dizajna segmenta urbanog prostora.

- Pojam kompozicije u urbanizmu;
- Urbana struktura kao osnovni predmet urbanističke kompozicije;
- Prostorna percepcija i doživljaj u otvorenim gradskim prostorima;
- Osnovni elementi urbane strukture i njihova kompozicija: ulice i otvoreni javni prostori;
- Osnovni elementi urbane strukture i njihova kompozicija: grupacije i sklopovi;
- Odnosi vizuelnih i prostornih elementa u urbanističkoj kompoziciji: simetrija i razmjera;
- Odnosi vizuelnih i prostornih elementa u urbanističkoj kompoziciji: harmonija, ritam i ravnoteža;
- Boja u urbanističkoj kompoziciji i detalji mjesta;
- Važnije teorije o urbanističkoj kompoziciji iz perioda 19. i 20. vijeka.

1. Baker, Geoffrey. 1996. Design Strategies in Architecture. An approach to the analysis of form. New York and London: Van Nostrand Reinhold, E&FN SPON.

2. Ching, Francis D.K. 2015. Architecture. Form, Space and Order. Wiley: New Yersey.

3. Cullen, Gordon. 1990. Gradski pejzaž. Beograd: Građevinska knjiga.

4. Krier, Rob. 1991. Architectural composition. London: Academy Edition.

5. Radović, Ranko. Forma grada. Osnove, teorija i praksa. Beograd: Građevinska knjiga.

Predispitne obaveze studenata su pozitivno ocijenjeni kolokvijumi, 80% prisustva na vježbama i predavanjima, i pozitivno ocijenjeni grafički radovi. Studenti koji dobiju pozitivne ocjene na kolokvijumima iznad ocjene 8, su oslobođeni polaganja završnog ispita i broj osvojenih bodova na kolokvijumima se prenosi u bodove ispita. Kolokvijumi su obavezna provjera znanja. Odsustvo sa dva kolokvijuma, dvije negativne ocjene na kolokvijumima ili kombinacija obavezuju studenta da napiše seminarski rad na jednu od zadatih tema u školskoj godini.

Nastava se odvija kroz multimedijalna predavanja, rekognosciranje na terenu, aktivno učešće na vježbama kroz izradu grafičkih elaborata, samostalnu analizu relevantne literature, verbalnu odbranu grafičkih radova i prostornih koncepata koji radovi predstavljaju.
Dominantno je shvatanje da oblikovanje predstavlja intuitivni proces odlučivanja baziran na telentu, imaginaciji i iskustvu. Za razliku od njega, racionalni/naučni proces odlučivanja bazira se na relevantnim činjenicama i proverenim pokazateljima, odnosno znanju. Sa stanovišta realizacije nastave na ovom predmetu od posebnog značaja je potenciranje i prepoznavanje međuodnosa znanje - intuicija. S jedne strane, povećavanjem znanja o određenim pojavama u gradskom prostoru doprinosi se intuitivno - iskustvenom djelovanju studenata, a s druge strane, podsticanjem talenta i intuicije povećava se sposobnost odabira i upotrebe relevantnih znanja o toj pojavi.